Hiç Eski Anayasaları Merak Ettiniz mi ?

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI(1982)

Türkiye Cumhuriyeti’nin hâlihazırdaki anayasasıdır. 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında hazırlanmış ve 18 Ekim 1982 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. 1982 Anayasası, 1.626.431 “red” (yüzde 8.63) oyuna karşılık, 17.215.559 “kabul” (yüzde 91.37) oyuyla kabul edildi. Bu oran 1961 Anayasasının %61.5 olan “evet” oylarına göre çok yüksek bir kabul düzeyini yansıtmaktadır. Bu yüksek kabul oranının sebepleri arasında MGK’nin partiler üstü görünümü, medyanın sıkı denetim altında tutulması, siyasî partilerin kapatılmış ve değişik görüşlerin ortadan kaldırılmış olması, 1980 öncesinin halkta derin izler bırakması, şiddet olaylarına tepki, eski siyasî iktidarlara güvensizlik ve referandumum sonucunun “hayır” çıkması dahilinde olacakların belirsizliği sayılabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Başlangıç, Genel Esaslar, Temel Haklar ve Ödevler, Cumhuriyetin Temel Organları, Mali ve Ekonomik Hükümler, Çeşitli Hükümler, Geçici Hükümler ve Son Hükümler olmak üzere toplam sekiz bölümden oluşur.

Anayasanın tam metni için  tıklaynız http://www.tbmm.gov.tr/anayasa.htm

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI(1960)

1960 hükümet darbesinden sonra hazırlanarak 9 Temmuz 1961′de kabul edilen 1961 Anayasası olarak bilinenanayasa değişikliği, 1924 Anayasası’nı yürürlükten kaldırmıştır. 1961 Anayasası, genç subayların yaptığı 27 Mayıs askeri müdahalesinin ardından, 37 yıllık bir dönemde gelişen politik yaşamın ve özellikle de çok partili siyasi ortamın ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilecek bir anayasaya gerek olduğu düşünülmüştür. Buanayasa Soğuk Savaş dönemine aykırı olarak özgürlükleri arttıran bir anayasa olduğu söylenir ancak birçok hukukçu bu özgürlüğü kullanacak mekanizmaların getirilmediğini söyler.

Anayasa metni Askerî müdahaleyi yapan Millî Birlik Kurulu, Millî Güvenlik Konseyi, Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi üyelerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır. Anayasanın hazırlanmasında sivil kanattan katılanlar seçimle değil atamayla gelmiştir.

9 Temmuz 1961′de halkın oyuna sunularak oylamaya katılanların %60.4′ü tarafından kabul edilmiştir. 1982 Anayasası’na kadar yürürlükte kalmıştır.

1961 Anayasası ile,

• Güçler ayrılığı sağlanmıştır. ( Yasama-Yürütme-Yargı )
• Yasama gücü: Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi olmak üzere iki meclistir.
• Yürütmenin dışında bağımsız yargı organları kurulmuştur.
• Yasamadan çıkan yasaların anayasaya uygunluğunu kontrol eden Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
• Yürütmenin, yönetimin tüm eylemleri, kararları anayasal bir kuruluş olan Danıştay denetimine verilmiştir. Yani TBMM egemenlik hakkını kullanan tek organ olmaktan çıkıp Anayasa‘da sözü edilen yetkili organlardan biri olmuştur.
• Kişinin temel hak ve özgürlükleri Anayasa ile güvenceye alınmıştır.

1961 Anayasası ile tam bir parlamenter sisteme geçilmiştir. Demoratik, sosyal ve hukuk devleti anlayışı gelmiştir:

• Demokratik devlet anlayışı: Çoğulcu Demokrasi ilkesi benimsenmiştir. Yani çoğunluğun yönetim haklarının sınırı azınlığın temel haklarıdır. Bununla birlikte TRT ve üniversiteler özerkleşmiş, siyasi partiler vazgeçilmez olmuştur.

• Sosyal-demokratik devlet anlayışı (Sosyal Demokrasi): Ekonomik ve sosyal haklar tanınmıştır. İşçilere grev hakkı tanınmış, işci ve memura sendika kurma ve toplu sözleşme hakkı verilmiştir. Devlet Planlama Teşkilatı kurulmuştur.

• Hukuk devleti anlayışı: Anayasa Mahkemesi kurulmuştur. Yasama yorumu kaldırılmıştır. Hakimlik teminatı getirilmiştir. Kuvvetler ayrılığı vardır ve yargı bağımsızlaşmıştır. Danıştay‘ın görev alanını daraltan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kurulmuştur.

Anayasanın tam metni için tıklayın: http://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa61.htm

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI(1924)

20 Nisan 1924′te yürürlüğe giren 1924 Anayasası Teşkilât-ı Esasîye Kanunu’nu yürürlükten kaldırmıştır. Birkaç önemli değişiklikle (Altı ilkenin eklenmesi, devletin dininin İslam olduğuna dair ibarenin kaldırılması ve kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi gibi) 1961′e dek yürürlükte kalmıştır. 1 Ekim 1945′te içeriği değiştirilmeden, dili Türkçeleştirilerek yeniden kabul edilmiştir. 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından, 1961′de yeni bir anayasa hazırlanarak kabul edilmiş ve 1924 Anayasası yürürlükten kaldırılmıştır….

1. Madde: Devletin Yönetim şekli Cumhuriyettir.
2. Madde: Türk Devleti’nin dili Türkçe, başkenti Ankara’dır, (13 Ekim 1923′te başkent olmuştur.)
3. Madde: Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Bu egemenliğin tek temsilcisi TBMM’dir.

Hükümet sistemi yerine kabine sistemi getirilmiştir.

Seçme ve Seçilme hakkı yalnızca erkeklere değil kadınlara da tanınmıştır.

1928 yılında- “Devletin dini islamdır.” ibaresi çıkarılmış

1937 yılında Laiklik ilkesi anayasaya girmiştir.

Anayasanın tam metni için tıklayın: http://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa24.htm

TEŞKİLAT-İ ESASİYE KANUNU (1921)

Teşkilât-ı Esasiye Kanunu, ilk T.C. Anayasası’nın ilkelerini belirleyen; 85 no.lu ve Kabul Tarihi: 20 Kânun-ı Sani 1337 (20 Ocak 1921) olan kanundur. 1923 yılındaki değişiklikle Cumhuriyet ilan edilmiştir. Bazı tanımlamaların aksine, 20 Ocak 1921 tarihli ilk Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türkiye’nin ilk Anayasasıdır. Anayasa için gerekli norm, kabul için oy oranı ve maddeler yönünden yeterli değildi ama Türkiye’nin ilk anayasısı olarak kabul edilmiştir. 1876 Kanun-u Esasîsi de resmen ilan edilmemişti, fakat osmanlının ilk anayası olarak tarihin sayfalarında yerini aldı.

Anayasanın tam metni için tıklayın: http://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa21.htm